Riyad’a silah satışı Trump’a rağmen yasaklanabilir

ABD Kongresi’nin, gazeteci Cemal Kaşıkçı’nın öldürülmesi sebebiyle Suudi Arabistan’a silah satılmasını Başkan Donald Trump’ın muhalefetine karşın yasaklaması bekleniyor.ABD Kongresi, Riyad'a silah satışını Trump'a karşın yasaklayabilir

Washington Post’un Suudi yazarı Cemal Kaşıkçı’nın 2 Ekim’de ülkesinin İstanbul Başkonsolosluğu’na girdikten sonra kaybolması ile başlayan ve Riyad’ın tam 18 gün bekledikten sonra “Kaşıkçı konsoloslukta yaşanan arbedede öldü” açıklaması ile süren kaos süreci, Suudi Arabistan’a müeyyide taleplerini gündeme getirdi. 

Bu talepler, Almanya’nın Riyad’a yönelik silah satışlarını, Kaşıkçı cinayeti tam olarak aydınlanana kadar askıya alması ile karşılık bulmaya başladı. Alman hükümeti, aldığı kararla yetinmeyip diğer Avrupa Birliği (AB) ülkelerini daha güçlü bir tepki için Suudi Arabistan’a silah dış alımını durdurmaya davet etti.

Diğer taraftan, ABD Başkanı Donald Trump, Suudi Arabistan’la geçen sene imzalanan 100 milyar doları aşkın silah uzlaşmasının Kaşıkçı’nın öldürülmesi sebebiyle bozulmasını istemediğini açık açık söyleyerek farkını bir kez daha ortaya koydu.

Suudilerin uzlaşma kapsamındaki askeri ekipmanları Çin ya da Rusya’dan da alabileceğine işaret eden Trump, konuyu Amerikan istihdamına bağlayarak Riyad’a silah satışı haricinde başka yaptırımlar uygulanabileceğini savundu.

Kongre, yabancı ülkelere silah satışını durdurma yetkisine sahip

ABD Kongresi’nin önde gelen üyeleriyse, Beyaz Saray’ın tersine parti fark etmeksizin Suudi Arabistan’a başta silah satış yasağı olmak üzere çeşitli yaptırımlar uygulanmasını destek veriyor.

Nitekim, ABD Senatosu Dış İlişkiler Komitesi’nin 11 Demokrat ve 11 Cumhuriyetçi senatörü, Trump’tan, Kaşıkçı’nın öldürülmesi ile sonuçlanan sürecin “Küresel Magnitsky İnsan Hakları Sorumluluk Yasası” kapsamında soruşturulmasını ve sorumlulara müeyyide uygulanmasını talep etti.

ABD Senatosu’nun yabancı ülkelere yapılacak silah satışlarını, Dış İlişkiler Komitesi’nin tavsiyesi ile oyladığı göz önüne alındığında, Suudi Arabistan’a yönelik satışların yasaklanması oldukça muhtemel görünüyor.

Kongre’nin Demokrat üyelerinden Jim McGovern, Kaşıkçı vakaı sebebiyle Suudi Arabistan’a tüm silah satışları ve askeri yardımların durdurulması için ABD Temsilciler Meclisi’ne bir yasa tasarısı sundu. 

Kongre, Trump’ı Rusya yaptırımlarındaki gibi sıkıştırabilir

Suudi Arabistan’a yönelik yaptırımlar konusunda ABD Kongresiyle Beyaz Saray arasında bulunan görüş ayrılığından hangi tarafın baskın çıkacağınaysa geçen sene Rusya yaptırımları açısından yaşananlar ışık tutabilir.

Cumhuriyetçilerin kontrol ettiği ABD Kongresi’nin, geçen senenin temmuz ayında ezici çoğunlukla onayladığı bir yasa tasarısı, ABD Başkanı Donald Trump’ın yaptırımlar konusunda mutlak yetkisinden vazgeçmesini sağladı. Trump, Rusya’ya yönelik yaptırımlar konusunda atacağı her adımda Kongre’den onay almasını gerektiren yasa tasarısını onaylamak zorunda kalmıştı. 

Uzmanlar, Kongre’nin, Kaşıkçı’nın öldürülmesi nedeniyle Suudi Arabistan konusunda da benzer bir tutum sergileyerek Trump yönetimini köşeye sıkıştıracağını öngörüyor.

Kongre’nin, bu yoldaki ilk adım olarak değerlendirilen tahkîkat talebine cevap vermek için Beyaz Saray’a tanıdığı 120 günlük süre, gelecek şubat ayının başında dolacak.

Veliaht Prensi’ne müeyyide olasılığı düşük

ABD’nin, “Küresel Magnitsky İnsan Hakları Sorumluluk Yasası” nezdinde yapılacak tahkîkat çerçevesinde Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’a müeyyide uygulaması teknik açıdan mümkün lakin Trump yönetiminin şimdiye kadar takındığı tutum, bunun düşük bir ihtimal olduğuna işaret ediyor.

Öte yandan, Prens bin Selman’ın şu ana kadar yapılan açıklamaların tersine Kaşıkçı’ya yapılanların direktifini verdiği ya da haberdar olduğunu kanıtlayacak güvenilir delillerin ortaya çıkmasının işleri değiştireceği belirtiliyor.

Küresel Magnitsky İnsan Hakları Sorumluluk Yasası

ABD yönetimine, yargısız infaz, işkence ve insan hakları ihlallerine ya da yolsuzluğa karışan yabancı gerçek ve tüzel kişilerin mevcut vizelerini iptal etme, ülkeye girişlerini engelleme ve mülkiyet yaptırımları uygulama yetkisi veren yasa, adını Rusya’da 2009 senesinde gözaltında tutulurken işkence yapıldığı ve tıbbi müdahalede bulunulmadığı için öldüğü sanılan avukat Sergey Magnitsky’den alıyor.

İnsan hakları örgütlerinin Magnitsky’nin üst seviye Rus hükümet yetkililerinin vergi kaçakçılığını ortaya çıkardığı için öldürüldüğünü savunması, batı dünyasını, sorumluların cezalandırılması için arayışlara itti.

ABD Kongresi’nin bu maksatla 2012 senesinde Magnitsky’nin adını vererek onayladığı yasa tasarısı, dönemin Başkanı Barack Obama’nın imzası ile yasalaştı. ABD Dışişleri ve Hazine Bakanlıkları, yasa çerçevesinde ciddi insan hakları ihlallerinden sorumlu olduğu gerekçesi ile bazı Rus yetkilileri müeyyide listesine aldı.

İlk başta yalnızca Rusya’yı hedef alan yasanın kapsamı, ABD Kongresi’nde 2016 senesinde onaylanan değişiklikle tüm ülkeleri kapsayacak şekilde genişletildi.

Söz konusu yasa çerçevesinde bugüne dek Rusya, Burma, Gambia, Pakistan, Sudan, Dominik Cumhuriyeti, Özbekistan, Guatemala, Sırbistan ve Çin’in aralarında bulunduğu ülkelerden 50’ye yakın gerçek ve tüzel kişinin ABD’ye girişi engellendi ve mal varlığı donduruldu.

Favori Sosyal Medya Hesabın Hangisi?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.