Mavi Balina oyunu nedir? Hangi önlemler alınıyor?

Mavi Balina oyunu nedir? Hangi önlemler alınıyor?
Rusya’da tasarlanan ve sosyal medya üstünden yayılan Mavi Balina oyunu sebebiyle dünya genelinde 100’den fazla çocuğun intihar ettiğinin bildirilmesi bir çok ülkenin bir dizi tedbir almasına neden oldu.

Bu oyuna bir şekilde katılan kişilerden, pek çok şiddet içeren 50 talimatı yerine getirmesi isteniyor. 50 günlük bir süreyi kapsayan bu komutlar arasında derin olmayacak şekli ile kol ve bacakların kesilmesi, belirli bir müddet boyunca kimseyle görüşülmemesi, yüksek sesli olarak müzik dinlenilmesi gibi aşamalar yer alıyor. 50. günün sonunda da kişiye son aşama olan “yüksekten atlayarak veya kendini asarak” intihar etme komutu veriliyor.

Oyunun orijinal ismi Siniy Kit. Bu ismin Rus rock grubu Lumen’in bir şarkısından alındığı düşünülüyor. Şarkının sözlerinde “Neden çığlık atarsın / Kimse sesini duymazken / Konu ne, konu ne” diyor. Şarkı “ağı delip geçemeyen devasa bir mavi balinanın” öyküsünü anlatıyor.

Oyunun adı ile ilgili ortaya atılan bir başka iddia da vakit zaman balinaların açıklanamaz şekilde karaya vurup intihar eden hayvanlar olması.

Oyunun hızla yayılmış olmasında sosyal medya önemli rol oynuyor. Özellikle 10-14 yaş arasındaki gençler hedef alınıyor. Bu oyunu düzenleyenler, belli etiketler kullanarak veya sıkça ziyaret edilen gruplara mesaj atarak gençleri oyuna dahil etmeye çalışıyor.

Bu oyun, Rusya’da ilk kez araştırmacı bir gazetecinin 12 yaşındaki bir kız çocuğunun intiharının arkasından yaptığı araştırma sonucunda ortaya çıkarıldı. Rusya’da 2016 senesinde Nisan ve Kasım ayları arasında 130’dan fazla çocuk intihar etti.

Gazeteci, Mayıs 2016’da ergenler arasında bu tarz oyunların oldukça popüler olduğunu ve bu gençlerin webte kendi aralarında iletişim kurabildikleri çok sayıda “ölüm grubunun” bulunduğunu tesbit etti.

Çocukları intihara sürükleyen bu oyun, çoğunlukla Rus sosyal medya sitesi Vkontakte ve Instagram üstünden yayılıyor.

Dünyanın farklı yerlerinde bu oyunla alakalı alınan önlemleri derledik:

SOSYAL MEDYA SİTELERİ

Sosyal medya siteleri, özellikle oyunu ile bağlantılı olduğu söylenen intihar vakalarının artmasının arkasından çeşitli önlemler aldılar.

Tumblr, özellikle Mayıs 2016’da site içinde Mavi Balina bağlantılı aramaların çok ciddi oranda arttığını tesbit etti. Bunun üstüne site, arama sonuçlarını göstermeden önce kullanıcıya bir uyarı mesajı vermeye başladı. Bu mesajda, kullanıcının bulunduğu ülkede psikolojik destek için arayabileceği bedava telefon numaraları gösteriliyor.

YouTube da aynı şekilde “Mavi Balina” kelimeleri ile arama yapıldığında benzer bir pencere açılıyor. Instagram’da da Mavi Balinayla bağlantılı etiketlerle alakalı arama yapıldığında kullanıcıya üç alternatif sunan bir pencere açılıyor. “Yardımcı olabilir miyiz?” başlıklı pencerede Yardım Alma, Sonuçların Görüntülenmesi ve İptal olmak üzere üç alternatif yer alıyor.

Ancak bu uyarıların İngilizce terimlerle, kısaca #BlueWhale olarak arandığında görüldüğü, Türkçe Mavi Balina kelimeleri ile arama yapıldığındaysa çıkmadığı anlaşıldı.

TÜRKİYE

Mavi Balina oyunu, Türkiye’de son dönemde 14 yaşındaki Furkan Şen’in intiharı ile birlikte gündeme geldi.

Daha sonra Ağustos ayında da 24 yaşındaki Evrim Mertin intihar etti. Mertin’in ailesi, oyunla alakalı Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulundu.

Hükümet kanadındaysa Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) ve İçişleri Bakanlığı’nın ortak bir çalışma yaptığı açıklandı.

Ulaştırma Bakanı Ahmet Arslan, Eylül ayında yaptığı açıklamada, “Zararlı içerikli yayınları BTK olarak durdurabiliyoruz ama bu şekilde özel linklerle çalışan oyunlara birşey yapamıyoruz. Üzerinde çalışıyoruz. BTK ve emniyet uzmanları çalışma yapıyor” dedi.

BTK Başkanı Ömer Fatih Sayan, bu hafta içinde ailelerin kuşkulu bir durum belirlemeleri durumunda ihbarda bulunmaları çağrısı yaptı.

CNNTürk’e verdiği mülakatta, Sayan, “Direkt bizim ihbarweb.org.tr adresimize ihbar etmesini aynı zamanda hiç zaman kaybetmeden âdeta polise ihbar gibi çocuğununu bu şekilde bir şeyinden şüphelendiğini ve emniyet siber dairesinin de bu konudan haberdar olmasını istediğini söylemesi önemli” dedi.

RUSYA

Rus güvenlik güçleri konu ile ilgili ilk operasyonu Kasım 2016’da yaptı. Oyunda diğer oyunculara emir veren ‘yöneticilerden’ biri olduğu söylenen 22 yaşındaki Philipp Budeikin yakalandı ve üç sene hapis cezasına çarptırıldı.

Ayrıca Rusya’da sosyal medyada intiharı teşvik eden gruplar kurulmasını suç kapsamına alınması ve bu grupları kuranlara hapis cezası getirilmesi de gündeme geldi.

Rusya’da gerek Mavi Balina oynadıktan, gerekse de “ölüm gruplarına” üye olduktan sonra intihar eden bazı gençlerin ölümleri ile ilgili ayrıca tahkîkat da açılmaya başlandı.

Ayrıca Emniyet Teşkilatı, intiharlarla alakalı önceden alınan ihbarlara daha fazla önem verilmesi talimatı verdi ve bunun sonucunda da enaz üç çocuk intihar etmeden yapılan müdahale ile kurtarıldı.

HİNDİSTAN

Oyunla alakalı en ciddi problemlerin yaşandığı ülkeler arasında yer alıyor.

Bilgi Teknolojileri Bakanlığı, Mavi Balina oyunu ile bağlantılı 28 intihar veya intihar girişimi yaşandığını açıkladı.

Bununla alakalı olarak ülke genelinde bir tahkîkat başlatıldı.

Yüksek Mahkeme, Mavi Balina’nın ulusal bir sorun olduğuna hükmetti. Hükümetten bu oyunu yasaklamak için bir yol haritası oluşturmasını istedi.

Ayrıca, devlet kanalı Doordarshan ve özel kanallar, en fazla televizyon izlenen saatlerde bu oyunla alakalı farkındalık yaratacak videolar yayınlıyor.

İNGİLTERE

Şu ana kadar İngiltere’de Mavi Balina oyunu ile ilişkilendirilebilen herhangi bir intihar vakası yaşanmadı.

Ancak konunun global bir soruna dönüşmesi ile birlikte polis, okullar ve çocukların akıl sağlığı ile ilgili çalışmalar yürüten sivil toplum kurumları (STK), Mavi Balinayla ilgili sıklıkla uyarı yapmaya başladı.

Bazı okullar, velilere mektup göndererek, bu şekilde bir oyun olduğunu ve bunun çocuklar için tehlike yarattığını bildirdi. Bazı yerlerde polis ve okul yönetimleri, velilerden çocuklarının bu oyunu oynadığını belirlemeleri durumunda kendilerine bildirmelerini istedi.

Çocukların taciz, zorbalık ve mobbinge karşı korunması için çalışmalar yürüten STK’lardan NSPCC, bedava bir yardım hattı oluşturdu.

Çocuklar için arkadaşlarının baskılarına karşı koymalarına yardımcı olmak maksadıyla “Nasıl ‘Hayır’ denir?” başlıklı dört maddelik bir liste yayınladı. Burada çocuklara, şu tavsiye ediler yapıldı:

Kendine güven: Bu senin kararın ve seni güvende belli etmeyen veya rahatsız belli eten hiç bir şey yapmak zorunda değilsin

Yargılama: Arkadaşlarının tercihlerine saygı duy ki, onlar da seninkine duysunlar

‘Hayır demeyi bilenlerle vakit geçir: Arkadaşlarına ‘hayır’ demek özgüven ve cesaret gerektirir

Başka şey öner: Arkadaşlarının yaptıklarını yapmaktan rahatsızlık duyuyorsan, başka şekilde davranmayı öner.

İRAN

İran’da oyunla bağlantılı olduğuna inanılan ilk intihar vakası Ekim ayında yaşandı.

İsfahan şehrinde iki genç kız, el ele bir köprüden atlayarak intihar etmek istedi. Kızlardan biri ağır yaralandı ve halen komada. Diğer ise yaşamını kaybetti.

İsfahan Emniyet Müdürü Mehdi Mesum Beigi, genç kızların arkalarında ailelerine veda ettikleri bir ses kaydı bıraktıklarını açıkladı. Beigi, kızların Mavi Balina oyununu tamamlamak için yaşamlarına son vermeleri gerektiğini ifade ettiklerini ifade etti.

Bilgi Teknolojileri Bakanı Azari Cahromi de Mavi Balina’nın “şeytani fikirlere” ilham verdiğini ve web üstündeki kontrolü daha da arttırarak bu oyununun erişimini sınırlamak istediklerini ifade etti.

BREZİLYA

Bu oyunun gençler arasında giderek yayıldığı yönündeki göstergelerin artması üstüne yetkililer de harekete geçti.

En az sekiz eyalette, onlarda çocuk bu oyun esnasında vücutlarında açtıkları kesiklerden dolayı hastaneye kaldırıldı.

İki çocuk da intihar girişiminde bulundu lakin kurtarıldı.

Brezilya’nın güneyindeki Curitiba’nın Belediye Başkanı Rafael Greca, kentte yedi çocuğun hastaneye kaldırılmasının arkasından Belediye Meclisi üyeleri ile birlikte çocukları bu oyuna karşı uyaran bir video çekti.

Bu video, Facebook’ta milyonlarca kişiye ulaştı.

UNICEF

Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF), ebeveynlerin çocuklarını Mavi Balina’dan nasıl koruyabileceğine ilişkin 11 tavsiye yayımladı.

Bunlar şu şekilde sıralanıyor:

Bir konu hakkında doğru bilgi sahibi olmak oldukça önemli. Basında çıkan haberlerde bu oyunun son zamanlardaki intihar vakaları ile ilişkili olup olmadığı kanıtları ile açıkça belirtilmiyor. Çocuğunuz büyük ihtimalle Mavi Balina oyununu basının bu konuyu yoğun bir şekilde işlemesi sebebiyle biliyordur. Yine de, bu konu hakkındaki belirsizlik sebebiyle, çocukları bilgi vermek ve herhangi bir şanssız olaydan kaçınmak için onlarla etkileşimde kalmak gerek.

Çocuğunuzun web yaşına uygun sitelere girdiğinden ve etik olmayan davranışları veya şiddeti özendiren sitelere erişmediğinden emin olun.

Çocuğunuzun webe erişiminin aile ile paylaşılan ortak alandaki bir bilgisayar üstünden olmasını sağlayın.

Çocuğunuzla daha sık konuşun. İnternet dünyasını beraber keşfedin ve web üstünden uygun davranışların sergilendiği aktivitelerde beraber yer alın.

Çocuğunuzun kullandığı tüm elektronik aletlerde ebeveyn koruma sisteminin açık olduğundan emin olun. Ekrana bakarak geçirdiği zamanı ve faaliyetlerini gözlemleyin.

Çocuğunuza rol modeli olun. Kendiniz de web aracılığı ile yaptığınız aktivitelerin farkında olun.

Diğer ebeveynlerle konuşun, endişeleriniz var ise paylaşın ve çocuklarınıza yardımcı olabilmek için en iyi yöntemi beraber bulmaya çalışın.

İnternette yayılan yeni akımlar hakkında bilgi sahibi olun.

Çocuğunuz davranışlarını yakından gözlemleyin. Ruh durumunda değişiklik, iletişimde azalma, çalışma isteksizliği ve notlarda düşüş gibi beklenilmedik değişimler konusunda tetikte olun. Eğer bu tür değişimler fark ederseniz, web üstündeki faaliyetlerini yakından izleyin, okul yetkilileri ile konuşun veya bir psikoloğa danışın.

Eğer çocuğunuzun Mavi Balina oyununu oynadığını fark ederseniz, hemen tüm elektronik aletlerden webe erişimini kesin.

Yaşadığınız yerdeki polis yetkililerine verin ve bir sonraki önlemleri almak için onların tavsiyelerine başvurun.

 

Favori Sosyal Medya Hesabın Hangisi?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.