Çift başlı kartal motifi nedir?

Çift başlı kartal motifi nedir?
Çift başlı kartal motifi ne demektir sorusunun cevabı bir çok kişi tarafından sorgulanan ve araştırılan simgeler arasında yer almaya başladı. Eski çağlarda Hititliler ve Sümerlerde rastlanan çift başlı kartal motifi, zamanımızda de bir çok kurumun simgesinde yer alıyor. Peki, çift başlı kartal motifi nedir?

, Avrasya bölgesinde bir çok farklı kültür tarafından benimsenmiş tarihî bir figürdür. Günümüzde Arnavutluk, Karadağ ve Sırbistan devletlerinin resmi bayrağında ve bir çok ülkede hala bazı şehirlerin ve kimi kurumların, armalarında ve amblemlerinde bulunmaktadır.

Eski çağlarda Hititliler ve Sümerlerde rastlanır. Sümerler’de Lagaş şehrinin simgesi çift başlı kartaldır. Onlardan; Akadlara, Asurlulara, Sasanilere, Bizanslara ve Türklere geçer. Aynı zamanda: Hititlilerde, Büyük krallık döneminde: Hattuşa, Alacahöyük ve Yazılıkaya’daki kabartmalarda, gene çift başlı kartal görülür.

Anadolu’da durum bu şekilde iken, Orta Asya’da Şamanizm’e göre yer ile göğün arasındaki çelik kapıyı kartal tutar. İnsanlara gökyüzü ve yeryüzü yolculuklarında refakat eden varlıklar kuş şeklindedir. Kartal, kuşlar arasında ululuk ve yükseklik timsalidir. Bu yüzden Türkler, kılıç kabzalarında, çift başlı kartal figürü kullanmışlardır.

Çift başlı kartal figürü ilk kez, M.Ö. 3000 sonları ve 2000 başlangıcında, Mezopotamya’da görülür. Daha sonraysa bütün Orta Asya’ya yayılmıştır. Anadolu’ya kadar uzanan evrede çift başlı kartal, Türk medeniyetleri tarafından sevilerek kullanılmıştır. Bu kullanımında bir çok sembolik mana yüklenmiştir. Orta Asya’da çift başlı kartal nazarlık, tılsım, aydınlık ve güneş sembolü olarak işlenir. Sikkeler üstünde ise bazı hükümdarlar arma-sembol, diğer bir kısım hükümdar ise hükmetme gücünü destekleyen, pekiştiren bir motif olarak kullanılmıştır. Artuklu sikkelerinde ve Anadolu’daki Selçuklu yapılarında kullanılan çift kartal simgesi surlarda, cami ve medreselerde, saraylarda; koruyucu ve hakimiyet sembolü olarak ve kötü güçlerden koruyucu olarak kullanılmıştır.

Bu arada, çift kartal motifinin Bizanslılar tarafından da kullanıldığını görüyoruz. Bu motif, Bizans’ta devlet ve kilisenin, tek bedende, birarada tutulup yönetildiğini simgelemekteydi. 14’üncü asırdan sonra Kutsal Roma-Cermen imparatorlarının hanedan arması, daha sonraysa Avrupa’da soyluluk simgesi olarak benimsenir. Alman, Avusturya-Macaristan ve Rusya imparatorluklarının devlet armalarında da kullanılır.

Amerika Metropolitan Müzesi’nde görülen bir taş oyma çift başlı kartal kabartması, Konya İnce Minareli Medrese’den çalınarak götürülmüştür.

Sonuç olarak, çift başlı kartal figürünün Orta Asya’dan çıktığı söylense de, Türklerin Anadolu’ya yerleşmesinden önce, Anadolu’da kullanılıyor olması da ilginçtir. Ululuk ve hakimiyeti temsil ettiği kesin olmakla birlikte, çıkış kaynağı konusunda tam bir fikir birliği yoktur. Ama günümüzde, bir kısım ülkenin bayraklarında da çift başlı kartal figürü kullanılmaktadır.

Favori Sosyal Medya Hesabın Hangisi?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.